यातायात क्षेत्रलाई राज्यले उपेक्षा गरेको छ

  
  प्रकाशित मितिः सोमवार, पुस २१, २०७१       | 118 Views   ||

Suresh Hamal (2)सुरेश हमाल (उप–महासचिव)
नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासंघ

राप्ती अञ्चल सार्वजनिक यातायात व्यवसायी समितिका प्रशासनिक सचिव सुरेश हमाल भर्खरै चितवनमा सम्पन्न नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासंघको निर्वाचनबाट उप–महासचिव पदमा निर्वाचित भएका छन् । सरकारले यातायात क्षेत्रलाई उपेक्षा गरेको उनी बताउँछन् । राप्ती अञ्चलमा यातायात क्षेत्रको अवस्था, समस्या र समग्र जिल्लाको व्यवसायिक सम्भावनालगायतका विषयमा केन्द्रित भएर गरिएको संक्षिप्त कुराकानी । –सम्पादक

नेपाल यातायात व्यवसायी राष्ट्रिय महासंघको उप–महासचिव पदमा निर्वाचिन हुनुभएको छ, यस क्षेत्रको विकासका लागि के गर्नुहुन्छ ?

सबैभन्दा पहिले मलाई अमूल्य मत दिएर उप–महासचिव पदमा निर्वाचित गर्न सहयोग गर्नुहुने सम्पूर्ण व्यवसायीहरुलाई धन्यवाद दिन चाहन्छु । अबको हाम्रो एजेण्डा भनेको यातायात क्षेत्रको विकास, संरक्षण, सम्वद्र्धन र प्रवद्र्धन गर्नु हो । सबैभन्दा पहिले हामी बिमा नीतिलाई व्यवस्थित गर्न पहल थाल्नेछौं । गाडी आयातको नीतिलाई वैज्ञानिक बनाउन आवश्यक छ । त्यसका लागि महासंघले पहल थाल्नेछ । राप्तीको हकमा पुराना गाडीलाई विस्थापित गरेर नयाँ गाडी सञ्चालन गरिनेछ । यसका लागि राज्यले सहुलियत प्रदान गर्नुपर्छ । मुलुकभर यातायात व्यवसायीहरुका थुप्रै संस्था छन् । ती सबै संस्थाहरुलाई एकीकृत गर्नु हाम्रो महत्वपूर्ण काम हुनेछ ।

दसैं तिहारको अबधिमा राप्ती अञ्चलमा यातायात आगमन सहज बनाउन के गर्दै हुनुहुन्छ ?

भदौ २५ गतेदेखि नै राप्ती अञ्चल सार्वजनिक यातायात व्यवसायी समितिले अग्रिम बुकिङ शुरु गरिसकेको छ । चाडपर्वमा यातायात सहज होस् भनेर हामीले गाडी थप्ने तयारी गरिरहेका छौं । समितिमा अहिले १ सय ५० ओटा गाडी छन् । दैनिक १६ वटा गाडी काठमाडौं–दाङ सञ्चालन भइरहेका छन् । हामीले दसैंमा थप १० वटा गाडी सञ्चालन गर्नेछौं । यतिले पनि पुगेन भने आवश्यकताअनुसार गाडी थप गरिनेछ ।

राप्ती अञ्चल यातायात व्यवसायी समितिले अहिले के गर्दैछ ?

समितिको साधारणसभा नजिकिएको छ । सम्भवतः तिहारपछि हामीले समितिको साधारणसभा तथा नयाँ कार्यसमिति चयन गर्नेछौं । अहिले हामीले २० वर्षभन्दा पुराना गाडीलाई विस्थापित गर्ने अभियान नै सञ्चालन गरेका छौं । यसले गर्दा पुराना गाडीका कारणले हुने दुर्घटना पूर्ण रुपमा रोकिनेछ । बिमालाई व्यवस्थित गरिनेछ । यातायात व्यवसायीहरुलाई दुर्घटनापछि पर्न सक्ने समस्या समाधानका लागि समितिले विशेष पहल थाल्नेछ । अब गाडीधनीहरुले गर्नुपर्ने कागजी कामहरु समितिले आफै गर्नेछ । यसबाट गाडी धनीहरुले झन्झटिलो काम गर्नुपर्दैन ।

मुलुकभर नै समय–समयमा यातायात व्यवसायी समितिहरुबीच विवादका खबरहरु आइरहेका हुन्छन् । आफै मिल्न नसक्ने अनि तपाइँहरुले समग्र यातायात व्यवस्था सुधार गर्नुहुन्छ भनेर कसरी विश्वास गर्ने ?

हाम्रो व्यवसाय भनेको प्रत्यक्ष जनतासँग जोडिएको पेशा हो । हाम्रा कुरा बढी हाइलाइट हुने गर्छन् । हामीभन्दा बढी समस्या भएका धेरै संघ संस्थाहरु पनि छन् । ती क्षेत्रका समस्याहरु बाहिर जनतासँग प्रत्यक्ष नजोडिने भएकाले खासै चर्चामा आउँदैनन् । तर, हामीले हाम्रा समस्याहरु जो महासंघमा छलफल गरेर व्यवसायी समितिहरुलाई निर्देशन गर्ने गर्छ । ती निर्णय कार्यान्वयन भएको छ । केही ठाउँमा सामान्य समस्या आएका होलान् । हामी बीचमा एकता नभएको भन्ने होइन । महासंघमा करीब तीन सय संस्थाहरु आबद्ध छन् । अहिले कुनै पनि ठाउँमा हाम्रा गतिविधि राम्रोसँग भइरहेका छन् । हामीले तयार गरेका नीति नियमहरु सबै व्यवसायी समितिहरुले कार्यान्वयन गर्नुभएकै छ । हामीकहाँ केही घटना हुन्छन् । तर, हामीले ती समस्याहरु टेबुलमा बसेर समाधान गर्दै आएका छौं । हरेक क्षेत्र वा संस्थामा खराब मान्छेहरु हुन्छन् । उनीहरुले आफ्नो निहित स्वार्थका निम्ति काम गर्छन् । त्यस्ता खराब प्रवृत्तिका मान्छेलाई रोक्नको लागि हामीले विशेष पहल गर्नुपर्नेछ ।

तपाइँ पश्चिम नेपालकै एकजना प्रतिष्ठित व्यवसायी हुनुहुन्छ । यहाँको व्यवसायिक सम्भावना के देख्नुहुन्छ ?

पछिल्लो समयमा पश्चिम नेपालमा थुप्रै यातायातका साधन गुड्न थालेका छन् । अहिले पश्चिम नेपालको सडक सञ्जाल विस्तार भइरहेको छ । यहाँ विभिन्न ठूला सडक परियोजनाहरु सञ्चालन भएका छन् । मध्यपहाडी लोकमार्ग, सहिद मार्ग, दाङ–सुर्खेत सडक लगायतले गर्दा दाङ पनि विभिन्न जिल्लासँग जोडिएको छ । अहिले यातायात व्यवसाय सञ्चालन गरेर जिविका चलाउन गर्न सकिने अवस्था छ । राप्तीको हकमा रुकुम र रोल्पामा अत्यधिक सडक सञ्जाल विस्तार भएको छ । अब गाउँ–गाउँमा गाडी गुड्ने भएका छन् । दाङमा भने पहिले भएका सडकहरु नै हुन् । अब लोकल रुटमा पनि राम्रो अवस्था छ । कर्णालीसम्म गाडी पुगेको छ । यो क्षेत्रमा यातायातको सम्भावना राम्रो छ ।

पछिल्लो समय दाङमा ठूला लगानीका उद्योगहरु खुल्न थालेका छन् । यसरी लगानीकर्ताहरु दाङमै आकर्षित हुनुको कारण के रहेछ ?

दाङ एशियाकै ठूलो उपत्यका हो । यहाँ धेरै सम्भावना छन् । यहाँको प्राकृतिक स्रोत साधनले नै उद्योगधन्दाहरुलाई आकर्षित गरेको छ । यहाँको पानी, चुनढुंगा, वनजंगल लगायतको सम्पदामा दाङ धनी छ । दाङमा ती सम्भाव्यता धेरै भएका कारण सिमेण्ट उद्योग, बिस्कुट उद्योग, ग्याँस धाराको टुटी बनाउने उद्योग, इटा उद्योगलगायतका ठूला उद्योगहरु खुल्न थालेका हुन् । भविष्यमा मुलुक संघीयतामा गए पनि दाङ संघीयताको पनि केन्द्रबिन्दु बन्न सक्छ ।

राज्यले सवारी साधनलाई विलासिताको साधन मान्दै आएको छ । राज्यको नीति तपाइँहरुलाई कस्तो लागेको छ ?

राज्यले यातायात क्षेत्रलाई हेर्दै दृष्टिकोण बदल्नुपर्छ । चार पांग्रे कार तथा सुविधायुक्त सवारीलाई विलासिताको साधन मान्न सकिन्छ । गाडी चढ्ने हैसियत बनाइसकेकाहरुको लागि विलासिताको साधन हो । तर, सार्वजनिक सवारीका साधनलाई विलासिताको साधन मान्नु निकै गलत कुरा हो । अहिले गरिब मान्छे पनि सार्वजनिक यातायातमा चढ्छ । समग्र रुपमा विलासिताको साधन मान्दा नेपालको यातायात व्यवसाय धराशयमा पुगेको छ । राज्यले तत्काल यातायात नीति परिवर्तन गर्नुपर्छ ।

यातायात व्यवसायीलाई राज्यले कुन रुपमा हेरेको पाउनुभएको छ ?

नेपालको कुल राजश्वको करीब २४ प्रतिशत अटो क्षेत्रबाट उठिरहेको छ । राज्यले यातायात क्षेत्रमा भने अपेक्षाकृत लगानी गर्न सकेको छैन । अन्य क्षेत्रमा राज्यले थुप्रै लगानी गरेको छ । हामीले आर्थिक वर्षको शुरुमै अग्रीम कर तिर्छौं । यसरी अग्रीम कर तिर्ने अन्य कुनै क्षेत्र छैन होला । राज्यले बजेट विनियोजन गर्ने कुरा त एउटा हो । तर, राज्यले यातायात व्यवसायलाई व्यवस्थित गर्न योजना नै ल्याउन सकेको छैन । आफूले व्यवस्थापन गर्न नसकेर राज्यले हामीलाई दोषी देखाइरहेको छ । राज्यले नै आम जनतालाई हामीप्रति नकारात्मक धारणा बनाउन प्रेरित गरेको छ । यातायात क्षेत्रलाई सरकारले उपेक्षा गरेको छ । हामीलाई कहिले श्रम मन्त्रालयसँग जोडिन्छ भने कहिले भौतिक पूर्वाधार मन्त्रालयसँग । यातायातजस्तो यति ठूलो क्षेत्रलाई समेट्नको लागि छुट्टै मन्त्रालयको आवश्यकता पर्दछ । २०४९ सालको यातायात नीति नै परिवर्तन गर्नुपर्नेछ । सरकारले नीतिगत रुपमै यातायात क्षेत्रको विषयमा सम्बोधन गर्नुपर्छ ।

र, अन्त्यमा आम व्यवसायीलाई के भन्न चाहनुहुन्छ ?

म सम्पूर्ण यातायात व्यवसायीहरुलाई मर्यादित ढंगले आफ्नो व्यवसाय सञ्चालन गर्न आग्रह गर्दछु । हामीले आम यात्रुहरुलाई सहज हुनेगरी काम गर्नुपर्छ । यातायात क्षेत्र भनेको पूर्ण नाफामूलक क्षेत्र होइन । यसमा ५० प्रतिशत सेवा र ५० प्रतिशत नाफा हुन्छ । यात्रुहरुलाई सरल भाषाका साथै यात्रा अवधिभर उनीहरुसँग मित्रवत व्यवहार गर्नुपर्छ ।

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *